Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan 
Günümüzde alkol ve madde kullanımı bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilebilir. Bu süreçten de en yoğun şekilde etkilenen grubun ise ergenler olduğu düşünülür. Ergenlik dönemi madde kullanım davranışının oluşmasında en kritik dönemdir. Ergenlerde sigara ve alkolden sonra esrar, en yaygın kullanılan yasa dışı maddedir.
Erken yaşta alkol ve yasa dışı madde kullanımı sonraki maddeye bağlı bozuklukların oluşmasında önemli bir faktördür. Biyolojik ruhsal ve sosyal gelişimin çok hızlı olduğu bu dönemde madde kullanımının başlaması ciddi gelişimsel sorunlara yol açabilir. Akademik başarının düşmesi, okul kaybı, meslek edinememe, aile ile yaşanan sorunlar, yasal sorunlar, şiddet, suç işleme, riskli cinsel davranışlar bunlardan bazılarıdır. Şimdi ergenlerde alkol ve madde kullanımına neden olabilecek birkaç örnek açıklanacaktır.
Çocuklara yönelik şiddet dünyada ve ülkemizde oldukça yaygın bir toplumsal sorundur. Şiddet ve yapılan diğer istismar çeşitleri çocukluklarda travmalara sebep olur. Yapılan araştırmalarda ise bu çocukların ileriki yaşlarında alkol/madde kullanımı riskini arttığı bulunmuştur. Fiziksel istismar, şiddet, çocuğa ceza amacıyla atılan bir tokatın yarattığı morarmadan, çocuğun ölümüne kadar uzanabilen sonuçla doğurmaktadır.
Diğer yandan madde kullanımını etkileyen önemli sosyal etkenlerden biri ise aile ilişkileridir. Olumsuz aile yaşantılarına maruz kalan çocuğun ergenlik döneminde madde kullanım bozukluğu riski artar. Olumsuz aile yaşantılarına örnek olarak anne-baba ile yaşanan çatışma düzeyi yüksek, anne-babaların kendilerine yönelik olumsuz tutumu, anne-babaların evlilik ilişkisindeki mutluluk ve çatışma düzeyine ilişkin olumsuz algıları madde kullanım bozukluğunu belirleyen etkenlerdir. Ergenlik dönemindeki birey madde kullanarak aile üyelerinin hepsinin dikkatini çekmek, anne-babanların evlilik çatışmaları gibi sorunlarından uzaklaşmak için madde kullanımına yönelirler. Burada görüldüğü üzere anne-baba çocuğun hayatında önemli bir role sahip olup çocuktaki madde kullanım bozukluğunu büyük ölçüde etkilediği görülüyor.
Ailenin, alkol ve madde kullanan ergende gözleyebileceği davranış değişiklikleri
- Ergen aileyle daha az zaman geçirmeye başlar ve evde olduğu sürede yalnız kalmak ister. Ergenlik dönemi gelişim özelliklerine göre aileden kopma ve bağımsızlık görülmesi normaldir fakat alkol ve madde kullanımı olan ergenin diğer davranışlarına da bakılmalıdır.
- Duygusal dalgalanma, iyilik hali, öfke nöbetleri
- Aşırı para harcama
- Öz bakımın azalması, üzerinde farklı kokular, kıyafetlerinde farklı lekeler
- Okul başarısında düşme, okuldan kaçma, disiplin cezası alma
- Uyku uyanıklık döngüsünde değişiklik
- Dalgınlık, halsizlik, yorgunluk, isteksizlik
- Zaman zaman gözlerde kanlanma, göz bebeklerinde daralma ya da büyüme
- Ani bunaltı atakları
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için bir uzmana başvurunuz. İçerik Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan tarafından hazırlanmış/gözden geçirilmiştir · Son güncelleme: .
Merak edilenler
Sıkça Sorulan Sorular
Ergenlerde Alkol ve Madde Kullanımı hakkında en çok sorulan sorular ve kısa yanıtları
Ergenlerde sigara ve alkolden sonra en yaygın kullanılan yasa dışı madde esrardır. Ergenlik dönemi, madde kullanım davranışının oluşmasında en kritik dönem olarak kabul edilir.
Biyolojik, ruhsal ve sosyal gelişimin çok hızlı olduğu bu dönemde başlayan madde kullanımı; akademik başarının düşmesi, okul kaybı, meslek edinememe, aile içi ve yasal sorunlar, şiddet, suç işleme ve riskli cinsel davranışlar gibi ciddi sorunlara yol açabilir. Erken yaşta kullanım, ileride maddeye bağlı bozuklukların gelişmesinde de önemli bir etkendir.
Evet. Şiddet ve diğer istismar türleri çocuklukta travmalara yol açar; araştırmalar bu çocukların ileriki yaşlarda alkol ve madde kullanma riskinin arttığını göstermektedir.
Olumsuz aile yaşantılarına maruz kalan çocuğun ergenlikte madde kullanım bozukluğu riski artar. Anne-baba arasındaki yüksek çatışma ve olumsuz tutumlar bu riski belirleyen etkenlerdendir; bazı ergenler dikkat çekmek ya da ebeveynlerin evlilik çatışmalarından uzaklaşmak için maddeye yönelebilir.
Duygusal dalgalanmalar ve öfke nöbetleri, aşırı para harcama, öz bakımın azalması, üzerinde farklı kokular ya da kıyafetlerinde lekeler, okul başarısında düşme veya okuldan kaçma, uyku düzeninde değişiklik, halsizlik, gözlerde kanlanma ve ani bunaltı atakları dikkat edilmesi gereken değişikliklerdir.
Tek başına göstermez. Ergenlik döneminde aileden kopma ve bağımsızlık arayışı gelişimsel olarak normaldir; ancak ergen aileyle giderek daha az zaman geçiriyor ve evde sürekli yalnız kalmak istiyorsa diğer davranışlarına da bakılmalıdır.
Sorunuzun yanıtını bulamadınız mı?
Uzman desteği almak için bizimle iletişime geçin
Fulya Terrace Şişli’deki muayenehanemizde veya online görüşme ile randevu planlayabilirsiniz.
