Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan 
Günlük hayatımızda birçok bilgiyi hatırlayamadığımız, bazen de uzun uğraşlar sonucu ancak hatırlayabildiğimiz bilgiler olur. Uzun zamandır görmediğiniz bir arkadaşınızla yolda karşılaştığınızda onu tanır fakat bir türlü adını hatırlayamazsınız. Bir başka durum ise randevularınızı, toplantılarınızı istemsiz olarak unutmaktır. Peki neden unuturuz? Unutmanın bir nedeni, ilk aşamada ilgili konuya gerekli dikkati vermemiş olmamızdır. Örneğin hayatınız boyunca binlerce bozuk para ile karşılaşmışsınızdır. Fakat bozuk paraların üzerindeki şekil ve detaylar ile ilgili bilginiz yoktur. Bunun sebebi büyük ihtimalle ilgili detayları uzun dönemli belleğinize hiçbir zaman kodlamamış olmanızdır. Doğal olarak belleğe kaydı yapılmamış bir bilginin hatırlanması da mümkün olmuyor. Peki, uzun dönemli hafızaya atılmış bilgi olmasına rağmen yine de hatırlanmayan bilgiler? Bunları hatırlayamama nedenlerimiz nedir?
Hatırlama ve bilgiyi geri çağırma sorunları: bozunum, ket vurma ve ortama bağlı unutmadan kaynaklanır. Bu kavramları açıklayacak olursak:
Unutma nedenlerinden biri Bozunum’dur. Bozunum, kullanılmayan bilgilerin kaybıdır. Unutma, yeni materyallerin öğrenilmesi sırasında, beyinde, bellek izleri adı verilen fiziksel değişimlerin meydana geldiği ve söz konusu izlerin zaman içerisinde silindiği varsayımına dayanır. Bununla birlikte bozunma unutma sürecini tam olarak açıklayamaz. Bu nedenle bellek uzmanları ek bir mekanizmanın olabileceğini öne sürmüşlerdir.
Ket vurma, bellekteki mevcut bilgiler, diğer bilgilerin hatırlanmasını zorlaştırmaktadır. Unutma nedenlerinden son olan ise, ortama bağlı unutma adı verilen bir süreçtir. Buna göre, bellekteki bilgilerin yeniden ortaya çıkmasını sağlayacak geri çağırma ipuçlarının yeterli olmadığı hallerde, unutma gerçekleşir. Diyelim ki anahtarınızı kaybettiniz ve onları nereye koyduğunuzu hatırlayamıyorsunuz. İlk düşüneceğiniz şey o gün nereye gittiğiniz, neler yaptığınızı hatırlayacak şekilde gününüzü zihninizden geçirirsiniz. Bu geri çağırma ipucu olmaksızın tamamen aklınızdan çıkmış olan bu bilgi, ipucu sayesinde aklınıza gelebilir.
Bilgimiz bazı şeyleri unutma nedeni, çoğunlukla, yeni öğrendiğimiz bilgilerimiz eski bilgilerimizin geri çağrılma sürecine ket vurması ya da ilgili bilgiyi hatırlamak için gerekli geri çağırma ipuçlarının bulunmaması olmaktadır. Bellek izlerinin bozunmasına bağlı unutma, unutma kavramının oldukça küçük bir bölümünü açıklayabilmektedir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için bir uzmana başvurunuz. İçerik Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan tarafından hazırlanmış/gözden geçirilmiştir · Son güncelleme: .
Merak edilenler
Sıkça Sorulan Sorular
Unutma Neden Olur? hakkında en çok sorulan sorular ve kısa yanıtları
Unutmanın bir nedeni, ilk aşamada ilgili konuya gerekli dikkatin verilmemesidir. Örneğin binlerce kez görülen bozuk paraların üzerindeki ayrıntılar çoğu zaman hatırlanmaz, çünkü bu ayrıntılar uzun dönemli belleğe hiç kodlanmamıştır; belleğe kaydedilmemiş bir bilgiyi hatırlamak da mümkün değildir.
Bozunum, kullanılmayan bilgilerin kaybıdır. Öğrenme sırasında beyinde bellek izi adı verilen fiziksel değişimlerin oluştuğu ve bu izlerin zamanla silindiği varsayımına dayanır; ancak bozunum unutma sürecini tek başına açıklayamadığı için bellek uzmanları ek mekanizmalar olabileceğini öne sürmüştür.
Ket vurma, bellekte bulunan bilgilerin diğer bilgilerin hatırlanmasını zorlaştırmasıdır. Örneğin yeni öğrenilen bilgiler, eski bilgilerin geri çağrılma sürecine ket vurarak onların hatırlanmasını güçleştirebilir; böylece bilgi bellekte bulunsa bile hatırlanamayabilir.
Ortama bağlı unutma, bellekteki bilginin yeniden ortaya çıkmasını sağlayacak geri çağırma ipuçlarının yetersiz olduğu durumlarda gerçekleşir. Örneğin anahtarlarınızı nereye koyduğunuzu hatırlamak için o gün nereye gittiğinizi ve neler yaptığınızı zihninizden geçirmek, ipucu sağlayarak bilginin aklınıza gelmesine yardımcı olabilir.
Unutma çoğunlukla yeni öğrenilen bilgilerin eski bilgilerin hatırlanmasına ket vurmasından ya da bilgiyi hatırlamak için gerekli geri çağırma ipuçlarının bulunmamasından kaynaklanır. Bellek izlerinin zamanla bozunmasına bağlı unutma, unutmanın yalnızca küçük bir bölümünü açıklar.
Sorunuzun yanıtını bulamadınız mı?
Uzman desteği almak için bizimle iletişime geçin
Fulya Terrace Şişli’deki muayenehanemizde veya online görüşme ile randevu planlayabilirsiniz.
