Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan 
Ergenlik dönemi; duyguların yoğun yaşandığı, kimlik arayışının arttığı ve içsel çatışmaların sıklaştığı bir süreçtir. Bu dönemde bazı gençler yaşadıkları duygusal acıyı ifade etmekte zorlanabilir. Ergenlerde Kendine Zarar Verme Davranışı: Erken Müdahalenin Önemi konusu, hem aileler hem de eğitimciler için hayati bir farkındalık alanıdır.
Kendine zarar verme davranışı çoğu zaman “intihar girişimi” ile karıştırılır. Oysa her kendine zarar davranışı intihar amacı taşımaz. Ancak bu durum hafife alınmamalıdır. Çünkü altta yatan yoğun psikolojik sıkıntının güçlü bir göstergesidir.
Kendine zarar verme; bireyin bilinçli olarak kendi bedenine zarar verici davranışlarda bulunmasıdır.
En sık görülen örnekler:
- Cildi kesme
- Deriyi çizme
- Kendini yakma
- Saç yolma
- Duvara vurma
Bu davranışlar genellikle gizli yapılır.
Bu davranış çoğunlukla duygusal düzenleme amacı taşır.
Ergen:
- Yoğun öfke
- Utanç
- Suçluluk
- Değersizlik
- Boşluk hissi
gibi duygularla baş etmekte zorlandığında fiziksel acı yoluyla geçici rahatlama yaşayabilir.
Bazı gençler için bu, içsel acıyı “somutlaştırma” yöntemidir.
- Depresyon
- Anksiyete bozuklukları
- Travmatik yaşantılar
- Akran zorbalığı
- Aile içi çatışmalar
- Düşük özgüven
- Sosyal izolasyon
Bu faktörler davranış riskini artırabilir.
- Uzun kollu kıyafetleri sürekli tercih etme
- Odada yalnız kalma isteği
- Duygusal dalgalanmalar
- “Hiçbir şey hissetmiyorum” ifadeleri
- Gizemli yaralar
Bu belirtiler fark edildiğinde yargılayıcı yaklaşılmamalıdır.
Panik Yapmadan Konuşun
Yoğun tepki, gencin kapanmasına neden olabilir.
Suçlamayın
“Neden yaptın?” yerine “Seni bu noktaya getiren ne oldu?” yaklaşımı önemlidir.
Duyguları Anlamaya Çalışın
Davranışın altında genellikle yoğun bir acı vardır.
Profesyonel Destek Alın
Kendine zarar davranışı mutlaka değerlendirilmelidir.
Her kendine zarar davranışı intihar girişimi değildir; ancak intihar riskiyle ilişkili olabilir.
Acil değerlendirme gerektiren durumlar:
- Ölümle ilgili konuşmalar
- Umutsuzluk ifadeleri
- Veda davranışları
- İntihar planı belirtisi
Bu durumda gecikmeden uzman desteği alınmalıdır.
Ergenlerde kendine zarar verme davranışında tedavi süreci genellikle şunları içerir:
- Ayrıntılı psikiyatrik değerlendirme
- Depresyon ve anksiyete taraması
- Bireysel terapi
- Aile terapisi
- Gerekirse ilaç tedavisi
Amaç yalnızca davranışı durdurmak değil, altta yatan duygusal yükü anlamaktır.
İstanbul Şişli–Fulya–Nişantaşı bölgesinde kliniği bulunan Uzm. Dr. Mustafa Kemal ÖZCAN, ergenlerde kendine zarar verme davranışını bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmektedir. Birincil uzmanlık alanı çocuk ve ergen psikiyatrisi olan Uzm. Dr. Mustafa Kemal ÖZCAN, hem gencin ruhsal sürecini hem aile dinamiklerini birlikte ele almaktadır.
Erken fark edilen ve desteklenen vakalarda:
- Davranış sıklığı azalır
- Duygusal düzenleme becerisi artar
- Depresyon riski düşer
- İntihar riski azalır
Gecikmiş müdahale ise davranışın kronikleşmesine yol açabilir.
Ergenlerde Kendine Zarar Verme Davranışı: Erken Müdahalenin Önemi, hayat kurtarıcı bir farkındalık alanıdır. Bu davranış dikkat çekme çabası değil, yoğun içsel acının dışa vurumudur.
Yargılamak yerine anlamak, korkmak yerine destek olmak gerekir. Erken profesyonel müdahale ile iyileşme mümkündür. En önemli adım, gencin yalnız olmadığını hissettirmektir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için bir uzmana başvurunuz. İçerik Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan tarafından hazırlanmış/gözden geçirilmiştir · Son güncelleme: .
Merak edilenler
Sıkça Sorulan Sorular
Ergenlerde Kendine Zarar Verme Davranışı: Erken Müdahalenin Önemi hakkında en çok sorulan sorular ve kısa yanıtları
Her kendine zarar verme davranışı intihar amacı taşımaz; ancak intihar riskiyle ilişkili olabileceği için hafife alınmamalıdır. Ölümle ilgili konuşmalar, umutsuzluk ifadeleri, veda davranışları veya intihar planı belirtisi varsa gecikmeden uzman desteği alınmalıdır.
Bu davranış çoğunlukla duygusal düzenleme amacı taşır. Yoğun öfke, utanç, suçluluk, değersizlik veya boşluk hissiyle baş etmekte zorlanan ergen, fiziksel acı yoluyla geçici bir rahatlama yaşayabilir; bazı gençler için bu, içsel acıyı somutlaştırma yöntemidir.
Depresyon, anksiyete bozuklukları, travmatik yaşantılar, akran zorbalığı, aile içi çatışmalar, düşük özgüven ve sosyal izolasyon, ergenlerde kendine zarar verme davranışı riskini artırabilen başlıca faktörler arasında yer alır.
Bu davranışlar genellikle gizli yapılır. Sürekli uzun kollu kıyafetler tercih etme, odada yalnız kalma isteği, duygusal dalgalanmalar, “Hiçbir şey hissetmiyorum” gibi ifadeler ve gizemli yaralar ciddiye alınması gereken işaretlerdir.
Panik yapmadan ve suçlamadan konuşmak önemlidir; yoğun tepki gencin kapanmasına yol açabilir. “Neden yaptın?” yerine “Seni bu noktaya getiren ne oldu?” diye sormak, davranışın altındaki duyguları anlamaya çalışmak ve mutlaka profesyonel değerlendirme için destek almak gerekir.
Tedavi genellikle ayrıntılı psikiyatrik değerlendirme, depresyon ve anksiyete taraması, bireysel terapi, aile terapisi ve gerekirse ilaç tedavisini içerir. Amaç yalnızca davranışı durdurmak değil, altta yatan duygusal yükü anlamaktır; erken müdahale davranışın sıklığını azaltırken gecikme kronikleşmeye yol açabilir.
Sorunuzun yanıtını bulamadınız mı?
Uzman desteği almak için bizimle iletişime geçin
Fulya Terrace Şişli’deki muayenehanemizde veya online görüşme ile randevu planlayabilirsiniz.
