Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan 
Tüm ebeveynler çocuklarının davranışlarına sınırlar ve kısıtlamalar getirmek zorundadırlar. Çoğu anne baba bu kısıtlamaları genellikle ödüller ve cezalar ile yapmaya çalışır. Fakat ceza ve ödül üzerinden sınır koymak çocuğun gelecekte daha isyankar olmasıyla ve bu kuralları içselleştirememesiyle sonuçlanabilir. Bu durum çocukların uygunsuz davranışları zarar verici oldukları için değil, sadece cezadan kaçınmak için yapmamasına sebebiyet verebilir.
Sınırlar ve kısıtlamalar, hem çocuğun güvenliğini ve sağlığını hem de çevreyi ve diğerlerini korumayı amaçlar. Çocuklarla iş birliği kurmak ve onları çok güçsüz hissettirmeden sınırlar koyabilmek için bazı eğlenceli aktivitelerden faydalanılabilir.
Çocuğa acil olarak sınır koymak gerektiğinde yapılması gereken temelde üç şey vardır. Bunların ilki kısıtlamanın neden gerekli olduğuna dair açıklama yapmaktır. Fakat çocuklar kuralları sık sık unuttukları için bunları tekrar tekrar hatırlatmak gerekli olacaktır.
İkinci olarak yapılması gereken çocuğun temelde yatan ihtiyacını bulmaya çalışmaktır. Parkelere boya yapan bir çocuğa neden yapmaması gerektiği açıklandıktan sonra boya yapabileceği seçenekler sunulabilir. “Parkeler boyanmak için değil ama eğer istersen resimlerini bir kağıda yapabilirsin/ tebeşirle tahtayı çizebilirsin” gibi bir yaklaşımda bulunmak ve gerekli malzemeleri temin etmek önemli olacaktır. Ayrıca hastane gibi çocuğun uzun süre beklemesi gerekeceği ortamlarda yanınıza oyuncak, boyalar vb. malzemeler almak, rahatsız edeceği şeylerle uğraşma ihtimalini de azaltacaktır.
Yapılabilecek üçüncü şey; çocuğa eğlenceli yöntemler ve aktivitelerle yaklaşmayı denemektir. Eğlenceli ve “saçma” oyunlar çocuğun sizinle iş birliği kurması için etkili bir yoldur. Çocuk istenmeyen bir davranışta bulunduğunda ona bir makineymiş gibi yaklaşıp “Sanırım kapatma düğmenin yerini bulmam gerek” diyerek yüzünün ya da vücudunda çeşitli düğmeler varmış gibi davranabilirsiniz.
Çocuğun en sevdiği kötü çizgi film karakterinin ismini söyleyip “Korkunç Gargamel geldi ve şimdi oyuncakları fırtlatmayı durdurmanı söylüyor!“diyebilirsiniz. Bu yöntem özellikle acil olarak sınır koymak gerektiğinde işe yarayabilir.
Çocuğa acil olarak sınır koymak gerekmediğinde ise gücün çocukta olduğu oyunlar, eğlenerek kuralların çiğnendiği oyunlar oynayabilirsiniz. Bu oyunlar için Aletha Solter’ın “Oyun Oynama Sanatı” kitabından örnekler bulabilirsiniz. Tüm bunlar ödül ve cezayı kullanmadan çocuğun sizinle iş birliği yapmasını hedefleyen yaklaşımlardır. Eğlenceli yaklaşımların en önemli etkisi; çocuğunuzla aranızda korkuya dayalı değil sevgiye dayalı bir ilişkinin kurulmasını sağlamaktır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için bir uzmana başvurunuz. İçerik Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan tarafından hazırlanmış/gözden geçirilmiştir · Son güncelleme: .
Merak edilenler
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuklara Sınır Koymak hakkında en çok sorulan sorular ve kısa yanıtları
Ödül ve ceza üzerinden sınır koymak, çocuğun gelecekte daha isyankâr olmasına ve kuralları içselleştirememesine yol açabilir. Bu durumda çocuk, uygunsuz davranışları zarar verici oldukları için değil yalnızca cezadan kaçınmak için yapmamayı öğrenebilir.
Sınırlar ve kısıtlamalar hem çocuğun güvenliğini ve sağlığını hem de çevreyi ve diğer insanları korumayı amaçlar. Çocuğu çok güçsüz hissettirmeden sınır koyabilmek ve onunla iş birliği kurabilmek için eğlenceli etkinliklerden yararlanılabilir.
Önce kısıtlamanın neden gerekli olduğu açıklanır; çocuklar kuralları sık unuttuğu için bunu tekrar tekrar hatırlatmak gerekir. Ardından çocuğun altta yatan ihtiyacı bulunarak seçenek sunulur; örneğin parkeyi boyayan çocuğa resmini kâğıda yapabileceği söylenir. Üçüncü adım ise eğlenceli yöntemlerle yaklaşmaktır.
Eğlenceli ve “saçma” oyunlar, çocuğun sizinle iş birliği kurması için etkili bir yoldur. Örneğin çocuğa bir makineymiş gibi yaklaşıp kapatma düğmesini arıyormuş gibi yapabilir ya da sevdiği kötü çizgi film karakterinin davranışı durdurmasını istediğini söyleyebilirsiniz.
Acil olarak sınır koymak gerekmediğinde gücün çocukta olduğu oyunlar ya da eğlenerek kuralların çiğnendiği oyunlar oynanabilir. Bu tür oyunlara Aletha Solter’ın “Oyun Oynama Sanatı” kitabında örnekler bulunabilir.
Bu yaklaşımlar ödül ve ceza kullanmadan çocuğun iş birliği yapmasını hedefler. En önemli etkileri, ebeveyn ile çocuk arasında korkuya dayalı değil sevgiye dayalı bir ilişkinin kurulmasını sağlamalarıdır.
Sorunuzun yanıtını bulamadınız mı?
Uzman desteği almak için bizimle iletişime geçin
Fulya Terrace Şişli’deki muayenehanemizde veya online görüşme ile randevu planlayabilirsiniz.
