Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan 
Çocuğunuzun sizi dinlemediğini fark ettiğinizde, bu durum hem endişe verici hem de yorucu olabilir. “Acaba bir şey mi yanlış yapıyorum?” diye düşünmeniz çok doğal. Oysa çocukların zaman zaman ebeveynlerini dinlememesi, gelişim süreçlerinin bir parçasıdır. Ancak bu davranış sıklaşıyorsa, altında yatan sebepleri anlamak ve doğru adımlar atmak gerekir.
Çocuğun sizi dinlememesi her zaman “inat” ya da “saygısızlık” anlamına gelmez. Çoğu zaman duygusal, gelişimsel veya çevresel nedenler bu davranışın temelinde yatar.
- Dikkat Dağınıklığı ve Odak Sorunları:
Küçük çocuklar özellikle oyun oynarken ya da ilgi çekici bir etkinlik içindeyken ebeveynlerinin söylediklerini duymayabilir. Bu durumda “beni umursamıyor” düşüncesine kapılmak yerine, çocuğun dikkatinin başka bir yerde olduğunu fark etmek gerekir. - İletişim Biçimi:
Ebeveynin ses tonu, kullandığı kelimeler veya konuşma tarzı, çocuğun dinleme isteğini doğrudan etkiler. Emir verir gibi konuşmak yerine, açıklayıcı ve yumuşak bir dille iletişim kurmak çok daha etkilidir. - Sınırların Belirsizliği:
Çocuklar sınırları test etmeyi severler. Eğer ebeveynler bazen “hayır” deyip bazen aynı konuda “evet” diyorsa, çocuk hangi davranışın kabul edilebilir olduğunu kestiremez. Tutarlılık, dinleme alışkanlığını geliştirir. - Duygusal İhtiyaçlar:
Bazı çocuklar ebeveynlerinin ilgisini çekmek için “dinlememe” davranışını kullanır. Bu durumda çocuk cezalandırılmak yerine, onun duygusal ihtiyaçlarını anlamaya çalışmak gerekir.
Çocuğunuzun sizi dinlemesini sağlamak için öncelikle kendi yaklaşımınızı gözden geçirmeniz gerekir. İletişim iki yönlü bir süreçtir ve çocukların davranışlarını şekillendiren en güçlü model ebeveynleridir.
- Göz Teması Kurun:
Konuşurken çocuğunuzun göz hizasına inin. Bu, sadece fiziksel değil duygusal bir bağ da oluşturur. Çocuk, ciddiye alındığını hisseder. - Kısa ve Net Cümleler Kullanın:
Çocuklar uzun açıklamalar arasında kaybolabilir. Söylemek istediklerinizi sadeleştirin. “Odanı topla” yerine “Lütfen oyuncaklarını kutuya koyar mısın?” gibi net talimatlar verin. - Pozitif Pekiştirme Kullanın:
Çocuğunuz sizi dinlediğinde sadece “aferin” demek yerine, hangi davranışından memnun kaldığınızı belirtin. Örneğin, “Söylediğimi hemen yaptığın için çok teşekkür ederim.” Bu, davranışın pekişmesini sağlar. - Sabırlı ve Tutarlı Olun:
Bir davranışın değişmesi zaman alır. Birkaç kez “dinlemedi” diye hemen pes etmeyin. Çocuğun davranışları, sizin tutarlılığınızı test eder. - Öfke Yerine Empatiyi Kullanın:
Bağırmak ya da cezalandırmak geçici bir çözüm sağlar, ancak uzun vadede iletişimi zedeler. Çocuğun neden o anda sizi dinlemediğini anlamaya çalışın.
Bir çocuğun sizi dinlememesi, 3 yaşındaki bir çocukla 10 yaşındaki bir çocukta aynı anlama gelmez.
- Okul öncesi dönemde, oyunla iletişim en etkili yöntemdir.
- Okul çağında, sorumluluk bilincini destekleyen açıklamalar işe yarar.
- Ergenlikte, dinlenmek kadar anlaşılmak da önemlidir. Bu yaşta çocuklar emir değil, fikir duymak isterler.
Uzm. Dr. Mustafa Kemal ÖZCAN, çocuk ve ergen psikiyatristi olarak, her yaş döneminin farklı bir iletişim dili gerektirdiğini vurgular. Ona göre, çocuğun davranışlarını anlamanın ilk adımı “nedenini dinlemek”tir.
Eğer çocuğunuz sürekli olarak:
- Talimatlara tepki vermiyorsa,
- Aşırı inatçılık, öfke patlamaları veya saldırganlık gösteriyorsa,
- Okulda öğretmenleriyle benzer sorunlar yaşıyorsa,
- Sizinle iletişim kurmaktan kaçınıyorsa,
bu durumda bir çocuk psikiyatrisi uzmanına başvurmak faydalı olur.
Uzm. Dr. Mustafa Kemal ÖZCAN, İstanbul Şişli – Fulya – Nişantaşı bölgesinde bulunan kliniğinde, bu tür davranışsal ve duygusal sorunlarla ilgili hem çocuklara hem de ailelerine özel terapi ve danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Uzman desteği, çocuğun gelişimsel ihtiyaçlarını doğru anlamanızı ve iletişimi güçlendirmenizi sağlar.
Çocuğunuzun sizi dinlememesi çoğu zaman bir “saygısızlık” değil, bir yardım çağrısıdır. O anda sizinle değil, kendi iç dünyasındaki bir karmaşayla meşgul olabilir. Ebeveyn olarak en güçlü aracınız “sabır” ve “anlayıştır”.
Unutmayın, çocuklar duyduklarını değil, hissettiklerini öğrenirler. Siz sakin, anlayışlı ve kararlı oldukça, çocuğunuzun sizi dinleme becerisi zamanla gelişecektir. Ve bazen, çocukların sizi duyması için önce siz onların duygularını duymalısınız.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için bir uzmana başvurunuz. İçerik Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan tarafından hazırlanmış/gözden geçirilmiştir · Son güncelleme: .
Merak edilenler
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğunuz Sizi Dinlemiyor? Ne Yapılmalı? hakkında en çok sorulan sorular ve kısa yanıtları
Dinlememe her zaman inat ya da saygısızlık anlamına gelmez. Çocuğun dikkatinin oyun gibi ilgi çekici bir etkinlikte olması, ebeveynin emir veren iletişim biçimi, tutarsız sınırlar ya da ilgi çekme gibi duygusal ihtiyaçlar bu davranışın temelinde yatabilir.
Konuşurken çocuğunuzun göz hizasına inip göz teması kurun ve kısa, net cümleler kullanın. “Odanı topla” yerine “Lütfen oyuncaklarını kutuya koyar mısın?” gibi açık talimatlar verin; emir verir gibi değil, açıklayıcı ve yumuşak bir dille konuşun.
Bağırmak ya da cezalandırmak geçici bir çözüm sağlar, ancak uzun vadede iletişimi zedeler. Çocuğun o anda neden dinlemediğini anlamaya çalışmak, sabırlı ve tutarlı olmak ve sizi dinlediğinde hangi davranışından memnun kaldığınızı belirterek pekiştirmek daha etkilidir.
Yaklaşım çocuğun yaşına göre değişmelidir: okul öncesinde oyunla iletişim, okul çağında sorumluluk bilincini destekleyen açıklamalar işe yarar. Ergenlikte ise dinlenmek kadar anlaşılmak da önemlidir; bu yaştaki gençler emir değil, fikir duymak ister.
Çocuk sürekli olarak talimatlara tepki vermiyor, aşırı inatçılık, öfke patlamaları ya da saldırganlık gösteriyor, okulda öğretmenleriyle benzer sorunlar yaşıyor veya sizinle iletişim kurmaktan kaçınıyorsa bir çocuk psikiyatrisi uzmanına başvurmak faydalı olur.
Sorunuzun yanıtını bulamadınız mı?
Uzman desteği almak için bizimle iletişime geçin
Fulya Terrace Şişli’deki muayenehanemizde veya online görüşme ile randevu planlayabilirsiniz.
