Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan 
Psikiyatrik ilaçlar toplumun büyük kısmında hâlâ yanlış anlaşılan tedavi yöntemlerinden biridir. Gerek sosyal medya, gerek kulaktan dolma bilgiler nedeniyle, bu ilaçlara dair birçok önyargı ve yanlış inanış mevcuttur. Bu yazıda, Uzm. Dr. Mustafa Kemal ÖZCAN’ın da üzerinde durduğu bilimsel gerçekleri temel alarak bu yanlışları mercek altına alıyoruz.
En yaygın efsanelerden biri, antidepresan ve anksiyolitik ilaçların madde bağımlılığı gibi etkiler yarattığı düşüncesidir. Oysa çoğu psikiyatrik ilaç fizyolojik bağımlılık yaratmaz. Burada bahsedilen durum, ilacın kesilmesinden sonra yaşanan yoksunluk belirtileri ile karıştırılmaktadır. Gerçek bağımlılık, ilaç arayışı, doz artırımı ve zarar görme pahasına kullanımı içerir. Bu psikiyatride nadirdir.
Hayır. Psikiyatrik tedaviler çok yönlüdür. Hafif ve orta düzeyde depresyonlarda bilişsel davranışçı terapi, EMDR gibi teknikler ön planda tutulabilir. Ancak bazı durumlarda ilaç, tedavinin bir parçası olur ve bu kombine yaklaşım çok daha etkilidir.
Antidepresanlar kişilik yapısını değil, duygu durumunu düzenler. Yani kişinin depresif duygulardan arınması, kendini yeniden keşfetmesini sağlayabilir. Bu değişim “kişilik değişti” olarak algılanabilir ama aslında, bireyin kendi öz haline dönmesidir.
Bilimsel çalışmalar göstermiştir ki; doğru doz ve süreyle kullanılan ilaçlar, beyin hücrelerine zarar vermez. Aksine, depresyon gibi hastalıklar uzun vadede hipokampal atrofiye neden olabilir. İlaçlar bu süreci durdurabilir veya tersine çevirebilir.
En ciddi hatalardan biridir. İlacın aniden kesilmesi, rebound (geri tepme) etkisi ile semptomları artırabilir. Uzm. Dr. Mustafa Kemal ÖZCAN’ın da sıkça vurguladığı gibi, ilaç bırakımı mutlaka doktor gözetiminde, kademeli olmalıdır.
Hayır. Genellikle 2-4 hafta içinde etkiler gözlemlenir. Bu süreçte sabırlı olmak ve ilacın düzenli kullanımı çok önemlidir. Anında etki beklentisi, tedavinin erken kesilmesine yol açabilir.
Maalesef evet. “Delilik” yaftası, birçok kişiyi tedaviden uzaklaştırır. Oysa psikiyatrik rahatsızlıklar, hipertansiyon gibi kronik hastalıklar gibidir. Tedavi gerektirir ve utanılacak bir durum değildir.
Hayır. Doz aşımı veya uygunsuz ilaç kombinasyonları dışında, bu tür ilaçlar bilişsel işlevleri olumlu etkileyebilir. Konsantrasyon, hafıza ve öğrenme süreçleri, tedavi ile birlikte iyileşme gösterebilir.
Bir diğer yanlış inanış. Hafif düzeyde anksiyete ya da uyku problemleri yaşayan bireyler de belirli ilaçlardan yararlanabilir. Buradaki amaç, işlevselliği artırmak ve yaşam kalitesini yükseltmektir.
Hayır. Bu ilaçlar mutluluk yaratmaz, duygu durumunu dengeleyerek kişinin normal ruh haline dönmesini sağlar. Yanlış beklentiler, tedaviden hayal kırıklığı ile ayrılmaya neden olabilir.
Bazı bireylerde evet, ancak çoğu kişi için belirli bir süre sonra ilaç kesilebilir. Bu, hastalığın seyrine, bireysel özelliklere ve eşlik eden durumlara göre değişir.
Hayır. Genetik, metabolizma ve önceki ilaç deneyimleri, her bireyin farklı ilaçlara yanıt vermesine neden olur. Bu yüzden ilaç seçimi kişiye özeldir.
Hayır. Bitkisel ürünlerin bazıları yardımcı olabilir ancak bilimsel temeli olmayan yöntemler tedavinin yerini alamaz. Ayrıca bazı bitkisel ürünler ilaçlarla etkileşime girebilir.
Uygun doz ve doktor kontrolünde birçok ilaç çocuklar için güvenlidir. Özellikle dikkat eksikliği ve otizm spektrum bozukluklarında belirgin faydalar görülmektedir.
Hayır. Bu ilaçlar, beyindeki kimyasal dengenin yeniden sağlanmasına yardımcı olur ve tedavi edici etkileri vardır. Sadece semptomları bastırmakla kalmaz, nedenleri ele alır.
Uzm. Dr. Mustafa Kemal ÖZCAN’a göre; psikiyatrik ilaçlar, doğru hasta, doğru doz ve doğru zamanda kullanıldığında mucizevi sonuçlar doğurabilir. Önyargılardan arınarak, bilimsel gerçeklerle hareket etmek, hem bireysel hem toplumsal iyilik hali açısından kritik öneme sahiptir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için bir uzmana başvurunuz. İçerik Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan tarafından hazırlanmış/gözden geçirilmiştir · Son güncelleme: .
Merak edilenler
Sıkça Sorulan Sorular
Psikiyatrik İlaçlar Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar hakkında en çok sorulan sorular ve kısa yanıtları
Hayır, çoğu bağımlılık yapmaz. Belirtiler kesilince hissedilen etkiler, bağımlılıktan çok yoksunluk belirtileridir.
Hayır. Kişinin depresif halinden kurtulması, onun öz benliğine dönmesini sağlar.
Genellikle 2 ila 4 hafta içerisinde etki başlar.
Hayır. Tam tersine, dikkat ve bellek üzerinde olumlu etkiler olabilir.
Hayır, çoğu zaman belirli bir süre yeterlidir. Doktor kararı esastır.
Hayır, tedavinin yerini alamazlar. Ancak bazı destekleyici etkiler gösterebilir.
Sorunuzun yanıtını bulamadınız mı?
Uzman desteği almak için bizimle iletişime geçin
Fulya Terrace Şişli’deki muayenehanemizde veya online görüşme ile randevu planlayabilirsiniz.
