Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan 
Obsesif- Kompulsif Bozukluğu, anksiyete bozukluğunun en aktif türü olduğu bilinir. Bu tür bozuklukta anksiyete, kişinin istenmeyen, sabit ve kurtulamadığı üzücü fikir ve düşüncelerinden kaynaklanır. Obsesif- Kompulsif Bozukluğu, kişi bu stresi gidermesi için ritüel davranışlarda bulunur. Sonrasında ise bu ritüeller zorunluluk halini alır ve kişi bu davranışları tekrar etmeye devam eder.
Günlük hayatı ciddi şekilde bozacak dereceye gelir. Burada adı geçen obsesyon terimi, kişiyi rahatsız edici düşünceler. Kompulsiyon ise bu düşüncelerden kurtulmak ve düşüncelerin neden olduğu anksiyete ve stresi azaltmak için kendilerini tekrarlayan davranışlarda bulunmak zorunda hissetmesidir.
Örneğin kişi her on dakikada bir ellerini yıkar, çünkü kirli olduklarını düşünür. Başka bir örnekte ise evden çıktıktan sonra prize takılı bir eşya olup olmadığını 4-5 kez geri dönerek kontrol eder. Kontrol etmesine rağmen bu düşüncesini kafasından atamaz.
Günümüzde yaşadığımız Covid-19 Virüsü’nden kaynaklı olarak sürekli el yıkama, giysileri temizleme ve sürekli duş alma gibi benzer durum dikkat çeker. Fakat burada obsesif- kompulsif bozukluğu ayırt edici önemli nokta, her davranışın kompulsif davranış olmadığı bilgisidir. Obsesif- Kompulsif bozukluğu sahip kişiler davranışlarının ne kadar irrasyonel olduğunun farkındadırlar ve bu durum onlar için sürekli can sıkıcı ve kafa karıştırıcı bir durum haline gelir. Bu düşünce ve davranışları destek almadan engellemek oldukça zordur. Obsesif Kompulsif Bozukluğu çeşitlerine baktığımızda:
Kişi temiz olmadığını, hep kirli olduğunu hissetmesi durumunda, bu duygudan kurtulmak için sürekli ellerini yıkar. Bu yıkama ritüeli bazen saatler alabilir.
Bu tür obsesif davranışa, evinin yanacağına inanan bir insan örnek gösterilebilir. Bu inancın bir sonucu olarak bu lişi, sürekli olarak tost makinesini, fırını, sobayı kontrol eder. Hatta sık sık evine uğrayıp yanıp yanmadığına bakar tarzda kompulsif davranışlarda bulunur.
Bu obsesyonlar cinsel, dini ya da saldırgan niteliktedir. Örneğin, kişi sürekli olarak kendisinin bir katil olduğunu ve birini öldüreceğini düşüncesini obsesyon haline getirmiş olabilir.stresini gidermek için genellikle içinden sayma, dua etme ya da başka bazı kelimeleri tekrar etme gibi zihinsel ritüeller olabilir.
Bu kişiler nesneleri en mükemmel hale ulaştırdıklarına inanana kadar sırlamak ve düzenlemek için güçlü bir dürtüye sahiptirler. Örneğin bir kadın, eğer masasını düzenlerse, eşinin bir trafik kazasına karışmayacağını düşünebilir.
Genellikle hiçbir değeri olmayan nesneleri biriktirmek ve hiçbir şekilde onları elden çıkarmamak örnek olarak gösterilebilir. Bu insanların topladıkları yığınlar yüzünden kendi evlerinde yaşayamayacak hale gelmesine neden olur.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için bir uzmana başvurunuz. İçerik Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan tarafından hazırlanmış/gözden geçirilmiştir · Son güncelleme: .
Merak edilenler
Sıkça Sorulan Sorular
Obsesif Kompulsif Bozuklığu Çeşitleri hakkında en çok sorulan sorular ve kısa yanıtları
Obsesyon, kişiyi rahatsız eden, istenmeyen ve kurtulamadığı düşüncelerdir. Kompulsiyon ise bu düşüncelerden kurtulmak ve yol açtıkları kaygı ile stresi azaltmak için kişinin kendini tekrarlayan davranışlarda bulunmak zorunda hissetmesidir; bu ritüeller zamanla zorunluluk halini alır.
Her sık el yıkama kompulsif davranış değildir; örneğin Covid-19 döneminde artan el yıkama ve temizlik davranışları tek başına OKB anlamına gelmez. Temizlik OKB’sinde kişi kendini sürekli kirli hissettiği için defalarca el yıkar ve bu ritüel bazen saatler alarak günlük hayatı ciddi biçimde bozabilir.
Başlıca türler; sürekli kirli hissedip yıkanmayı içeren temizlik, evin yanacağı gibi korkularla tekrar tekrar kontrol etmeyi içeren zarar verme ve zarar görme, cinsel, dini ya da saldırgan düşüncelerle seyreden soyut, nesneleri kusursuz düzenleme dürtüsüyle simetri ve değersiz eşyaları biriktirmeyle seyreden istifçi türlerdir.
Soyut OKB’de obsesyonlar cinsel, dini ya da saldırgan niteliktedir; örneğin kişi birine zarar vereceği düşüncesini kafasından atamayabilir. Bu düşüncelerin yarattığı stresi gidermek için genellikle içinden sayma, dua etme ya da bazı kelimeleri tekrar etme gibi zihinsel ritüeller görülür.
Evet. Obsesif kompulsif bozukluğu olan kişiler davranışlarının ne kadar irrasyonel olduğunun farkındadır ve bu durum onlar için sürekli can sıkıcı ve kafa karıştırıcı hale gelir. Ancak bu düşünce ve davranışları destek almadan engellemek oldukça zordur.
Sorunuzun yanıtını bulamadınız mı?
Uzman desteği almak için bizimle iletişime geçin
Fulya Terrace Şişli’deki muayenehanemizde veya online görüşme ile randevu planlayabilirsiniz.
