Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan 
Dijital dünya artık ergenlerin günlük yaşamının ayrılmaz bir parçası. Online oyunlar, sosyal medya platformları ve akıllı telefonlar hem sosyalleşme hem de eğlence aracı olarak yoğun şekilde kullanılıyor. Ancak kontrolsüz ve aşırı kullanım bazı gençlerde ciddi işlev kaybına yol açabiliyor. Ergenlerde İnternet ve Oyun Bağımlılığına Psikiyatrik Yaklaşım, yalnızca ekran süresini azaltmaya değil; altta yatan psikolojik dinamikleri anlamaya odaklanır.
Her yoğun kullanım bağımlılık değildir. Ancak kullanım kontrol edilemiyor, günlük yaşam etkileniyor ve bırakma girişimleri başarısız oluyorsa profesyonel değerlendirme gerekir.
Bağımlılık; kişinin internet ya da oyun kullanımını kontrol edememesi ve bu kullanımın akademik, sosyal ve aile yaşamını olumsuz etkilemesidir.
Temel özellikler:
- Sürekli kullanım isteği
- Süreyi kontrol edememe
- Bırakınca huzursuzluk
- Günlük sorumlulukların aksaması
- Gizli kullanım
Ergen, ekran başında olmadığı zaman gergin ve öfkeli olabilir.
Ergenlik, kimlik gelişimi ve ödül sisteminin hassas olduğu bir dönemdir. Beynin ödül merkezi hızlı ve yoğun uyaranlara daha duyarlıdır.
Online oyunlar:
- Anlık başarı hissi verir
- Sosyal kabul sağlar
- Rekabet duygusunu besler
- Kaçış alanı sunar
Gerçek hayatta zorlanan bir ergen, sanal dünyada kendini daha güçlü hissedebilir.
Bir ergen oyun oynamayı çok sevebilir; ancak:
- Derslerini aksatmıyorsa
- Sosyal ilişkileri sürüyorsa
- Sınır koyduğunda uyum gösterebiliyorsa
Bu durum bağımlılık değildir.
Bağımlılıkta ise işlev kaybı belirgindir.
Psikiyatrik yaklaşım sadece ekran süresine bakmaz. Aşağıdaki alanlar değerlendirilir:
- Depresyon belirtileri
- Kaygı bozuklukları
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite
- Sosyal beceri güçlükleri
- Aile içi iletişim
Çoğu zaman bağımlılık, başka bir ruhsal sorunun belirtisi olabilir.
Psikoeğitim
Ergen ve aileye bağımlılık döngüsü anlatılır. Sorunun sadece “irade eksikliği” olmadığı vurgulanır.
Bilişsel Davranışçı Terapi
- Tetikleyiciler belirlenir
- Alternatif baş etme yolları geliştirilir
- Zaman yönetimi planlanır
Aile Danışmanlığı
Aile içi sınırlar netleştirilir. Tutarlı kurallar oluşturulur.
Gerekli Durumlarda İlaç Tedavisi
Eşlik eden depresyon, anksiyete ya da dikkat sorunları varsa ilaç tedavisi planlanabilir.
- Ani ve tamamen yasak koymak
- Sürekli suçlamak
- Aşağılayıcı dil kullanmak
- Fiziksel cezaya başvurmak
Bu yaklaşımlar sorunu derinleştirebilir.
- Günlük ekran süresi belirlenmeli
- Ortak alanlarda kullanım teşvik edilmeli
- Gece cihazlar ebeveyn kontrolünde olmalı
- Alternatif sosyal aktiviteler desteklenmeli
Amaç tamamen yasaklamak değil, dengeli kullanım öğretmektir.
- Akademik başarı ciddi şekilde düşüyorsa
- Ergen sosyal olarak izole olmuşsa
- Öfke patlamaları artmışsa
- Uyku düzeni bozulmuşsa
- Bırakma girişimleri başarısız olmuşsa
Bu durumda psikiyatrik değerlendirme geciktirilmemelidir.
İstanbul Şişli–Fulya–Nişantaşı bölgesinde kliniği bulunan Uzm. Dr. Mustafa Kemal ÖZCAN, ergenlerde internet ve oyun bağımlılığı değerlendirme ve tedavisinde bütüncül yaklaşım uygulamaktadır. Birincil uzmanlık alanı çocuk ve ergen psikiyatrisi olan Uzm. Dr. Mustafa Kemal ÖZCAN, bağımlılığın altında yatan psikolojik ve ailevi dinamikleri birlikte ele almaktadır.
Erken müdahale ile büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Ergen, sağlıklı baş etme yöntemleri geliştirdikçe ekran kullanımını düzenleyebilir.
Önemli olan cezalandırmak değil, rehberlik etmektir.
Ergenlerde İnternet ve Oyun Bağımlılığına Psikiyatrik Yaklaşım; ekran süresini kısaltmaktan çok daha fazlasını ifade eder. Bu süreç, ergenin duygusal ihtiyaçlarını anlamayı, aile içi iletişimi güçlendirmeyi ve sağlıklı sınırlar oluşturmayı içerir.
Dijital dünya tamamen hayatımızdan çıkmayacak. Önemli olan, gençlerin bu dünyayla sağlıklı ve kontrollü bir ilişki kurmasını sağlamaktır. Erken farkındalık ve uzman desteği, sürecin en güçlü adımıdır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için bir uzmana başvurunuz. İçerik Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan tarafından hazırlanmış/gözden geçirilmiştir · Son güncelleme: .
Merak edilenler
Sıkça Sorulan Sorular
Ergenlerde İnternet ve Oyun Bağımlılığına Psikiyatrik Yaklaşım hakkında en çok sorulan sorular ve kısa yanıtları
Ergen oyun oynamayı çok sevse de derslerini aksatmıyor, sosyal ilişkilerini sürdürüyor ve sınır konduğunda uyum gösterebiliyorsa bu durum bağımlılık değildir. Bağımlılıkta ise kullanım kontrol edilemez, işlev kaybı belirgindir ve bırakma girişimleri genellikle başarısız olur.
Sürekli kullanım isteği, süreyi kontrol edememe, bırakınca huzursuzluk, günlük sorumlulukların aksaması ve gizli kullanım bağımlılığın temel özellikleri arasındadır. Ergen ekran başında olmadığı zamanlarda gergin ve öfkeli olabilir.
Ergenlik, kimlik gelişimi ve ödül sisteminin hassas olduğu bir dönemdir; beynin ödül merkezi hızlı ve yoğun uyaranlara daha duyarlıdır. Online oyunlar anlık başarı hissi, sosyal kabul ve kaçış alanı sunduğu için gerçek hayatta zorlanan bir ergen sanal dünyada kendini daha güçlü hissedebilir.
Tedavide ergen ve aileye bağımlılık döngüsünün anlatıldığı psikoeğitim, tetikleyicilerin belirlenip alternatif baş etme yollarının geliştirildiği bilişsel davranışçı terapi ve aile içi kuralların netleştirildiği aile danışmanlığı yer alır. Eşlik eden depresyon, anksiyete ya da dikkat sorunları varsa ilaç tedavisi de planlanabilir.
Ani ve tamamen yasak koymak, sürekli suçlamak, aşağılayıcı dil kullanmak ve fiziksel cezaya başvurmak sorunu derinleştirebilir. Bunun yerine günlük ekran süresi belirlemek, ortak alanlarda kullanımı teşvik etmek, gece cihazları ebeveyn kontrolünde tutmak ve alternatif sosyal aktiviteleri desteklemek önerilir.
Erken müdahaleyle internet ve oyun bağımlılığı büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Ergen sağlıklı baş etme yöntemleri geliştirdikçe ekran kullanımını düzenleyebilir; bu süreçte cezalandırmak yerine rehberlik etmek önemlidir.
Sorunuzun yanıtını bulamadınız mı?
Uzman desteği almak için bizimle iletişime geçin
Fulya Terrace Şişli’deki muayenehanemizde veya online görüşme ile randevu planlayabilirsiniz.
