Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan 
Aile içinde bebeğe yaşamının ilk yıllarında gösterilecek sevgi ve sıcaklık, onun temel güven duygusunu kazanmasında önemli bir rol oynamaktadır. Anne babanın davranışları çocuğun tüm kişilik özelliklerini, çocuk psikolojisi, etkileyebilir.Birbiriyle sıcak, sevecen, saygıya dayalı çocukların gelişimlerini beslenirken, huzursuz, çekişeli ve kavgalı bir ailede çocuğun gelişimi olumsuz yönde etkilendiği gibi geriye doğru gittiği bile söylenebilir.
Aşırı hoşgörülü anne babalar çocuklarının tepkilerine, arzu ve hareketlerine karşı cezalandırmadan, kabul eden ve olumlu bir anlayışa sahip ebeveynlerdir. Aile içi kurallarda çocuklarına sorarak nedeni açıklarlar ve hatta bu kuralları belirlerken çocuktan yardım alırlar. Bu anne babalar hoşgörülü ile boş vermeyi birbirine karıştırırlar. Zaman zaman otoriter davranışlarda bulunmak isteseler de kararsız kaldıkları için bu davranışları çocuğu etkilemez. Bu sebeple çocuk psikolojisi için sağlıklı bir tutum değildir.
Baskıcı (otoriter) tutum; kontrolün yüksek, ilgi ve şefkatin düşük olduğu çocuk yetiştirme tutumudur. Baskıcı anne babalar davranışı şekillendirmeyi, kontrol etmeyi ve değerlendirmeyi severler. Çocuğun davranış ve tutumlarını yüksek otorite ile kendine göre uygun belli standartlara oturtmaya çalışırlar. Bu anne babalar itaat etmeyi bir erdem gibi kabul ederler.
Kendi düşüncesin doğru olduğunu düşündüğü yerlerde çocuğun davranışları ya da inançları ile çatışma içine girerse cezayı ve güç gerektiren yöntemleri tercih ederler. Çocuğun ebeveynin istediği yerde durması gerektiğine inanır, özerkliğini kısıtlayarak kendine saygı duyması gerektiğini sürekli çocuğa aşılar. Bu yönüyle çocuk psikolojisi kötü yönde etkilenerek çocuklar kendilerini değersiz hissederler.
Demokratik tutum sergileyen anne babalar çocukların davranışlarını mantıklı ve sorun odaklı bir davranış tarzı ile yönlendirirler. Çocuğun sözel olarak kendini ifade edebilmesini destekler. Çoğu zaman evde ve dışarıda var olan kuralların nedenlerini çocuğun anlayabileceği yönden açıklarlar. Her zaman sözlü uzlaşma taraftarıdır. Aynı zamanda çocuğun belli bir disiplin içinde olmasını da desteklerler. Demokratik tutum uygulanan evlerde hangi davranışın sonucunun ne olacağı bellidir. Evde belli kurallar aile üyeleri tarafından belirlenmiştir. Aile içinde saygı ve sevgi çok önemlidir. Anne baba çocuğuna iyi bir model olmanın öneminin farkındadır ve bu yolda hareket ederler. Demokratik aile tutumu çocuk psikolojisi için sağlıklıdır.
İlgisiz ebeveynler çocuk yetiştirme konusunda isteksiz oldukları kadar sorumluluk da almayan kişilerdir. İlgisiz anne babalar ebeveynlik rolünü benimseyememişlerdir ve çocuk psikolojisi yardım konusunda ilgili değillerdir. Bu anne babaların çocukları ile geçirecekleri zaman ve enerjileri kısıtlıdır. Ayrıca ilgisiz anne babaların çocuğun yaşamı, çocuğun okul yaşantısı gibi bilgisinin az olmasının yanı sıra çocuk ile ilgili karar sürecine çok az katılmaktadırlar. Çocuğu kontrol etmede ve rehberlik etmede başarısızdırlar.
Çocuğun gereksinim duymadığı durumlarda bile anne baba müdahale eder. Çocuğun her türlü ihtiyacı 35 anne babalar tarafından karşılanarak çocuğun kendi kendisine yetmesine fırsat verilmez ve kendi başına araştırma yapması engellenir. Anne babalar çocuğunu korumak için çocuğun her türlü hareketine ve ilişkisine sınırlamalar getirerek çocuk adına her türlü kararı kendileri verir. Bu nedenle çocuk psikolojisi olumsuz yönde etkilenir. (Demiriz ve Öğretir, 2007).
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için bir uzmana başvurunuz. İçerik Uzm. Dr. Mustafa Kemal Özcan tarafından hazırlanmış/gözden geçirilmiştir · Son güncelleme: .
Merak edilenler
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuk Psikolojisi ve Ebeveynlik hakkında en çok sorulan sorular ve kısa yanıtları
Anne babanın davranışları çocuğun tüm kişilik özelliklerini etkileyebilir. Sıcak, sevecen ve saygıya dayalı bir aile ortamı çocuğun gelişimini beslerken; huzursuz, çekişmeli ve kavgalı bir ortam gelişimi olumsuz etkiler, hatta gerilemeye yol açabilir.
Demokratik ebeveyn tutumu çocuk psikolojisi için sağlıklı kabul edilir. Bu tutumda kuralların nedenleri çocuğun anlayabileceği biçimde açıklanır, çocuğun kendini sözel olarak ifade etmesi desteklenir, davranışların sonuçları bellidir ve aile içinde sevgi ile saygı ön plandadır.
Baskıcı tutumda kontrol yüksek, ilgi ve şefkat düşüktür; itaat bir erdem gibi görülür ve çatışmalarda ceza ya da güç gerektiren yöntemler tercih edilir. Özerkliği kısıtlanan çocuk zamanla kendini değersiz hissedebilir.
Aşırı hoşgörülü anne babalar çocuğun arzu ve davranışlarını cezalandırmadan kabul eder, ancak hoşgörü ile boş vermeyi birbirine karıştırırlar. Zaman zaman otoriter davranmak isteseler de kararsız kaldıkları için bu girişimleri çocuğu etkilemez.
Aşırı koruyucu ebeveynler gerek olmadığı durumlarda bile müdahale eder, çocuğun her ihtiyacını kendileri karşılar ve onun adına kararlar verir. Bu durum çocuğun kendi kendine yetmesine ve kendi başına araştırma yapmasına fırsat tanımadığı için gelişimini olumsuz etkiler.
İlgisiz ebeveynler çocuk yetiştirme konusunda isteksizdir ve sorumluluk almazlar. Çocuklarına ayırdıkları zaman ve enerji kısıtlıdır, çocuğun okul yaşamı gibi konularda bilgileri azdır; çocuğu kontrol etmede ve ona rehberlik etmede başarısız olurlar.
Sorunuzun yanıtını bulamadınız mı?
Uzman desteği almak için bizimle iletişime geçin
Fulya Terrace Şişli’deki muayenehanemizde veya online görüşme ile randevu planlayabilirsiniz.
